Hessel Vroom

Stagiair sociologie

Een portretfoto van Hessel Vroom

Betrokkenheid vooraf

De Belastingdienst wil ondernemers ‘opvoeden’ in het tijdig en goed nakomen van hun fiscale verplichtingen. Op die manier wordt de compliance vergroot en het aantal foutieve aangiften beperkt. En dat is voor zowel de ondernemer, als voor de Belastingdienst een goede ontwikkeling. Om deze ontwikkeling mogelijk te versnellen, onderzocht sociologie-student Hessel Vroom wat de invloed van de Belastingdienst zou zijn bij netwerkbijeenkomsten van (lokale) ondernemers.

“Als student sociologie had ik niet verwacht dat ik bij de Belastingdienst mijn afstudeerstage kon volgen, maar deze opdracht paste eigenlijk heel goed bij me. In een vorige stageperiode heb ik in Tanzania onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en belemmeringen van ondernemers daar. Mijn opdracht bij de Belastingdienst kende behoorlijk veel raakvlakken en bovendien vond ik het belangrijk om ook kennis en ervaring op te doen in Nederland.

Op zoek naar verbinding

Wat me eigenlijk meteen opviel, is dat ondernemers hun belastingzaken meestal laten regelen door een fiscaal dienstverlener. Op die manier verloopt het contact met de Belastingdienst altijd via een tussenpersoon en daardoor is er geen rechtstreekse verbinding. Door te participeren in netwerkbijeenkomsten of andere samenwerkingsverbanden is de Belastingdienst zichtbaarder en krijgt de organisatie een gezicht. Daardoor wordt de Belastingdienst beter benaderbaar en kunnen er vanuit de ondernemers signalen worden afgegeven over zaken waar zij tegenaan lopen.

Dat laatste is misschien wel iets voor de lange termijn, want het maken van die kanteling heeft denk ik tijd nodig. Bovendien is het voor de Belastingdienst belangrijk om heel duidelijk de rol van toezichthouder te behouden. Het lijkt mij voor de organisatie een enorme uitdaging om dat goed in te vullen, wanneer je zowel voor- als achteraf betrokken bent bij het fiscale spel. Dat betekent een andere aanpak, maar vraagt ook andere vaardigheden van de medewerkers.

Invloedfactor

Wat ik uiteindelijk lastig vind, is dat je niet kunt meten wat het zichtbaarder opstellen de Belastingdienst in financieel opzicht oplevert. Het is natuurlijk goed dat mensen bewuster worden van de noodzaak om belasting te betalen, maar er spelen nog veel andere factoren een rol die van invloed zijn op compliant gedrag van de ondernemer. Neem bijvoorbeeld de economische crisis. In crisistijd stellen ondernemers prioriteiten en dat gaat soms ten koste van hun fiscale verplichtingen.

Wat dat betreft heeft mijn onderzoek nog wel een paar open eindjes. Misschien is het voor een volgende stagiair leuk om dat uit te zoeken, want het is erg interessant. Ik heb me in ieder geval heel erg vrij gevoeld in het uitvoeren van dit onderzoek. Dat is best grappig, want ik dacht dat de Belastingdienst juist een erg stroperige organisatie zou zijn. Integendeel. Door met andere sociologen te praten en ideeën uit te wisselen, heb ik veel opgestoken en nieuwe inzichten gekregen."